افعال متعدی و لازم در زبان ایتالیایی verbi transitivi e intransitive

در زبان ایتالیایی،  مانند انگلیسی افعال بر اساس اینکه آیا عمل آن‌ها به یک مفعول مستقیم ایتالیایی (Complemento Oggetto) منتقل می‌شود یا خیر، به دو دسته اصلی متعدی (Transitivi) و لازم (Intransitivi) تقسیم می‌شوند. درک این تفاوت برای ساختن زمان‌های گذشته (مثل Passato Prossimo) بسیار حیاتی است. در ویدیو زیر به مبحث افعال متعدی و لازم در زبان ایتالیایی verbi transitivi e intransitive میپردازیم . 

افعال متعدی در زبان ایتالیایی TRANSITIVO

در بحث گرامر زبان ایتالیایی این افعال برای کامل شدن معنی خود به مفعول مستقیم نیاز دارند؛ یعنی عمل فاعل مستقیماً روی یک شخص یا شیء انجام می‌شود.

• نحوه تشخیص: این افعال همیشه به سوال چه چیزی را؟ (Che cosa?) یا چه کسی را؟ (Chi?) پاسخ می‌دهند و بین فعل و مفعول هیچ حرف اضافه‌ای (مثل di, a, da, in) قرار نمی‌گیرد.

• فعل کمکی (Ausiliare) : در زمان‌های مرکب و گذشته، افعال متعدی همیشه از فعل کمکی Avere (داشتن) استفاده می‌کنند.

مثال‌ها:

Mangiare (خوردن): Io mangio una mela. (من یک سیب را می‌خورم.) -> [چه چیزی را؟ سیب را]

Leggere (خواندن): Lui legge un libro. (او یک کتاب را می‌خواند.)

Vedere (دیدن): Ho visto Marco. (مارکو را دیدم.) -> [چه کسی را؟ مارکو را]

Io guardo lo specchio  من به آینه نگاه میکنم

Io guardo la Panorama  من به منظره نگاه می کنم

 در مثال های فوق عمل نگاه کردن بر “آینه” و “منظره” واقع می شود و بین فاعل من و آپ”آینه ” و “منظره” رابطه مستقیم وجود دارد:

 مفعول مستقیم در جواب “چه کسی را” و ” چه چیزی را”  می‌آید و نباید در کنار آن از حرف اضافه استفاده کرد.

افعالی همچون “شنیدن sentire ” ، “دیدن Vedere” ، “خریدن Comprare” و غیره متعددی هستند، چرا که می توان پرسید چه کسی را چه چیزی را ” شنیدی ، دیدی ، خریدی و …”

افعال لازم در زبان ایتالیایی INTRANSITIVO

در آموزش زبان ایتالیایی این افعال به مفعول مستقیم نیازی ندارند. عمل یا روی خود فاعل متوقف می‌شود (مثل خوابیدن) و یا از طریق یک حرف اضافه (Preposizione) به مفعول غیرمستقیم متصل می‌شود (مثل رفتن به خانه).

• نحوه تشخیص: این افعال به سوالات «کجا؟»، «چگونه؟»، «کِی؟» یا «به چه کسی؟» پاسخ می‌دهند، نه «چه چیزی را؟».

• فعل کمکی ایتالیایی (Ausiliare) : در زمان‌های مرکب، بیشتر این افعال (به‌ویژه افعال حرکتی و تغییر حالت) از فعل کمکی Essere (بودن) استفاده می‌کنند. با این حال، برخی از آن‌ها نیز با Avere می‌آیند.

  • نکته مهم: وقتی از فعل کمکی Essere استفاده می‌کنید، انتهای اسم مفعول (Participio Passato) باید از نظر جنسیت و تعداد با فاعل تطابق داشته باشد (o, a, i, e).

مثال‌ها:

• Andare (رفتن): Io vado a casa. (من به خانه می‌روم.) -> زمان گذشته: Lei è andata a casa. (او به خانه رفت. – چون فاعل مونث است، andato تبدیل به andata می‌شود.)

• Partire (حرکت کردن/راهی شدن): Loro sono partiti. (آن‌ها راهی شدند.)

• Dormire (خوابیدن): Ho dormito bene. (خوب خوابیدم. – این فعل لازم است اما استثنائاً با avere می‌آید.)

همچنین میتوان گفت افعال لازم کعنی کاملی دارند و نیازی به مفعول OGGETTO  در جمله نمی باشد . 

 متمم یا مفعول غیر مستقیم در جواب پرسشی به کار می‌رود که از حرف اضافه و “چه کسی Chi ” یا “چه چیزی Che cosa ” ساخته شده باشد .

• A chi?  به چه کسی؟
• Di chi? مال چه کسی؟
• Con che cosa ? با چی؟ با چه چیزی؟
• Per Che cosa ? برای چه چیزی؟

برای مثال افعال زیر لازم هستند.

• Stare بودن   

sono stato male ieri  دیروز حالم بد بود 

• Arrivare  رسیدن 

 siamo arrivati tardi  دیر رسیدیم 

• Riuscire  موفق شدن 

alfonzo finalmente e’ riuscito a passare l’esame    آلفونزو” بلاخره تونست امتحان رو  پاس کنه ” 

• Entrare  وارد شدن- داخل شدن / Rimanere  ماندن / Uscire  خارج شدن / Nascere  متولد شدن / Cadere  افتادن

در شکل زیر میتوانید دو فعل compie به معنای کامل می کند و sorride به معنی می خندد را مشاهده کنید که یکی نیازمند soggetto برای کامل شدن معنی جمله و دیگری بی نیاز است .

افعالی که هم متعدی TRANSITIVO هستند و هم لازم INTRANSITIVO

برخی از افعال ایتالیایی بسته به جمله‌ای که در آن استفاده می‌شوند، می‌توانند هر دو نقش را بپذیرند. در این حالت، فعل کمکی آن‌ها نیز تغییر می‌کند.

Lara mangia una mela / A che ora mangiamo? لارا یک سیب میخورد/ چه ساعتی غذا میخوریم؟

Gli attori reciteranno una commedia / Gli attori recitano malissimo بازیگران در یک کمدی بازی می کنند / بازیگران خیلی بد بازی می کنند.

نکته ای که در این مبحث قابل ذکر است : برای شناختن افعال TRANSITTIVO  و INTRANSITIVO  هیچ گاه جمله را به فارسی ترجمه نکنید و سپس سوال چه کسی ؟ یا چه چیزی  بپرسید. چرا که برخی افعال در زبان ایتالیایی هم به صورت TRANSITTIVO  و هم بصورت INTRANSITIVO میتوانند در جمله استفاده شود . 

برای مثال فعل FINIRE  به معنی “تمام شدن” هم میتواند TRANSITIVO 

 Io ho finito di studiare  من درس خواندن را تمام کردم

 و هم بصورت INTRANSITIVO استفاده شود . 

il concerto e’ finito  کنسرت تمام شد