شباهتهای زبان فارسی و ایتالیایی
شاید در نگاه اول پیش خودتان بگویید: « زبان فارسیِ ما که ریشه در خاورمیانه دارد، چه ربطی به زبان ایتالیایی که زبانِ سرزمین پاستا و پیتزا در قلب اروپاست دارد؟» حق با شماست، ظاهر ماجرا اینطور به نظر میرسد که این دو زبان هیچ نقطه اشتراکی ندارند. اما اگر کمی در کوچه پسکوچههای تاریخ و کلمات قدم بزنیم، متوجه میشویم که فارسی و ایتالیایی مثل دو پسرعموی دور هستند که سالها از هم بیخبر بودهاند، اما هنوز خون مشترکی در رگهایشان جریان دارد! . اگر قصد دارید ایتالیایی یاد بگیرید یا فقط از روی کنجکاوی دوست دارید بدانید چرا زبان ایتالیایی برای ما ایرانیها اینقدر دلنشین است، با من همراه باشید تا این شباهتهای زبان فارسی و ایتالیایی جذاب را زیر ذرهبین ببریم.
۱. یک شجرهنامه مشترک: خانواده بزرگ هندواروپایی
بزرگترین دلیل این شباهت زبان فارسی و ایتالیایی ، همخون بودن این دو زبان است. هزاران سال پیش، اجداد زبانی ما به یک زبان مشترک صحبت میکردند که زبانشناسان به آن زبان هندواروپایی (Indo-European) میگویند.
با گذشت زمان و مهاجرت انسانها، این زبان به شاخههای مختلفی تقسیم شد. فارسی در شاخه هندوایرانی رشد کرد و ایتالیایی در شاخه ایتالیک (لاتین) شکوفا شد. همین ریشه مشترک باعث شده تا حتی امروز، استخوانبندی و کلمات پایهای ما شباهتهای عجیبی به هم داشته باشند.
۲. موسیقیِ کلام: چرا ایتالیایی برای ما گوشنواز است؟
آیا تا به حال دقت کردهاید که وقتی ایتالیاییها حرف میزنند، انگار در حال آواز خواندن هستند؟ فارسی هم دقیقاً همینطور است و یکی از شاعرانهترین زبانهای دنیاست. اما راز این شباهت آوایی زبان فارسی و ایتالیایی چیست؟
- عشق به حروف صدادار: در زبانهایی مثل آلمانی یا روسی، گاهی چند حرف بیصدا (صامت) پشت سر هم میآیند که تلفظشان برای ما سخت است. اما در ایتالیایی و فارسی، کلمات پر از حروف صدادار (اَ، اِ، اُ، آ، ای، او) هستند. تقریباً تمام کلمات ایتالیایی به یک حرف صدادار ختم میشوند که به کلام، ریتم و نرمی میبخشد.
- خداحافظی با آواهای سخت: در ایتالیایی (برخلاف فرانسوی یا عربی) خبری از صداهای سختِ تو دماغی یا گلوییِ خشن نیست. به همین دلیل، حنجره و سیستم گفتاری یک فارسی زبان کاملاً برای تقلید لهجه و تلفظ کلمات ایتالیایی آماده است و شما خیلی زودتر از یک انگلیسیزبان میتوانید مثل یک ایتالیاییِ اصیل صحبت کنید!
۳. کلماتی که انگار کپی شدهاند! (کلمات همریشه)
وقتی به کلمات خیلی قدیمی که مفاهیم اولیه زندگی بشر را میرسانند نگاه میکنیم، این ریشه مشترک خودش را به زیبایی نشان میدهد. بیایید نگاهی به این جدول تشابه زبان فارسی و ایتالیایی بیندازیم:
| کلمه در فارسی | کلمه در ایتالیایی (Italiano) | داستانِ این شباهت چیست؟ |
| مادر | Madre (مادرِه) | هر دو یادگار ریشه باستانی mater هستند. |
| پدر | Padre (پادرِه) | هر دو از کلمه باستانی pater متولد شدهاند. |
| برادر | Fratello (فراتِلّو) | در لاتین Frater بوده که با برادرِ ما کاملاً همریشه است. |
| نام / اسم | Nome (نومِه) | تلفظ و ریشه هر دو یکی است. |
| لب | Labbro (لابرو) | شباهت آوایی و ریشهای هندواروپایی. |
| موش | Topo (توپو) | در زبان لاتین (مادرِ ایتالیایی) به موش Mus میگفتند! |
| نو (جدید) | Nuovo (نوووو) | هر دو از ریشه باستانی newos آمدهاند. |
حتی در شمارش اعداد هم تفاهم داریم!
- عدد دو (۲): در ایتالیایی میشود Due (دوئِه).
- عدد شش (۶): در ایتالیایی میشود Sei (سِی).
- عدد نه (۹): در ایتالیایی میشود Nove (نووِه).
۱. کلمات همریشه باستانی (خانواده، طبیعت و اعداد)
این کلمات نشاندهنده دیانای (DNA) مشترک زبان فارسی و ایتالیایی هستند. ظاهر یا ریشه لاتین این کلمات با معادل فارسیشان مطابقت دارد.
| کلمه فارسی | کلمه ایتالیایی | تلفظ ایتالیایی | ریشه / توضیحات |
| مادر | Madre | مادرِه | ریشه هندواروپایی مشترک (*mater) |
| پدر | Padre | پادرِه | ریشه هندواروپایی مشترک (*pater) |
| برادر | Fratello | فراتِلّو | برگرفته از ریشه لاتین Frater (همریشه با برادر) |
| نام / اسم | Nome | نومِه | شباهت آوایی و ریشهای مستقیم |
| دندان | Dente | دِنتِه | ریشه مشترک هندواروپایی |
| لب | Labbro | لابرو | ریشه مشترک هندواروپایی |
| ستاره | Stella | استِلّا | ریشه هندواروپایی برای ستارگان آسمان |
| جوان | Giovane | جووانِه | ریشه باستانی مشترک (*yuwen) |
| نو (جدید) | Nuovo | نووُوو | ریشه باستانی مشترک (*newos) |
| تو (ضمیر) | Tu | تو | دقیقاً همان کلمه و همان کاربرد |
| دو (۲) | Due | دوئِه | ریشه مشترک در شمارش |
| شش (۶) | Sei | سِی | در لاتین Sex بوده که با «شش» فارسی همریشه است |
| نه (۹) | Nove | نووِه | ریشه مشترک در شمارش |
| موش | Topo | توپو | در لاتین به آن Mus میگفتند که دقیقاً همان موش است |
۲. خوراکیها و گیاهان (سوغاتیهای خاورمیانه به ایتالیا)
بسیاری از میوهها، ادویهها و گیاهانی که در ایران باستان و خاورمیانه میروییدند، توسط تاجران به اروپا رفتند و نام فارسی یا عربیفارسیِ آنها نیز وارد زبان ایتالیایی شد.
| کلمه فارسی | کلمه ایتالیایی | تلفظ ایتالیایی | مسیر ورود به زبان ایتالیایی |
| پسته | Pistacchio | پیستاکّیو | ورود مستقیم از فارسی به لاتین و سپس ایتالیایی |
| لیمو | Limone | لیمونِه | از فارسی «لیمو» به عربی و سپس به اروپا |
| نارنج | Arancia | آرانچا | از فارسی «نارنگ» (نارنج) وارد اروپا شد (پرتقال) |
| اسفناج | Spinaci | اسپیناچی | از واژه فارسی «اسفناج» |
| زعفران | Zafferano | دزافِرانو | از واژه «زعفران» |
| بادنجان | Melanzana | مِلاندزانا | تغییر یافته از واژه عربی/فارسی بادنجان (باذنجان) |
| یاسمن | Gelsomino | جِلسومینو | گل یاس یا یاسمن که نامش کاملاً ایرانی است |
| شربت | Sciroppo | شیروپّو | از کلمه «شربت/شراب» به معنای نوشیدنی شیرین |
۳. کلمات فرهنگی، تجاری و روزمره
این کلمات نشاندهنده قدرت فرهنگ، تجارت و تاریخ ایران هستند که کلماتش را تا کوچههای رم و ونیز کشانده است.
| کلمه فارسی | کلمه ایتالیایی | تلفظ ایتالیایی | توضیحات |
| بازار | Bazar | بازار | دقیقاً با همین نام برای بازارهای شرقی یا خیریه استفاده میشود |
| پایجامه (پیژامه) | Pigiama | پیجاما | واژه اصیل فارسی (جامهِ پا) که جهانی شد |
| کاروان | Carovana | کارووانا | گروهی از مسافران در حال عبور؛ ریشه کاملاً فارسی |
| کوشک (کیوسک) | Chiosco | کیوسکو | از کلمه «کوشک» (سایهبان یا عمارت کوچک) در فارسی |
| خاکی (رنگ) | Cachi | کاکی | رنگ خاکی (قهوهای روشن/نظامی) که ریشه فارسی دارد |
| تافته (پارچه) | Taffetà | تافِتا | پارچه ابریشمی؛ از فعل فارسی «تافتن/بافتن» |
| شاه مات | Scacco matto | اسکاکّو ماتّو | اصطلاح شطرنج؛ مستقیماً به معنای «شاه مات شد» |
| مُغ (روحانی) | Mago | ماگو | در ایتالیایی به معنای جادوگر؛ ریشه در «مُغ» (روحانی زرتشتی) |
| شغال | Sciacallo | شاکالّو | نام این حیوان مستقیماً از فارسی به زبانهای اروپایی رفت |
| طاس (کاسه) | Tazza | تاتسا | در ایتالیایی به معنی فنجان؛ برگرفته از طاس/تشت فارسی |
۴. سوغاتیهای تجاری: واژههای خوشمزه و زیبا
در گذشتههای دور، تاجران ونیزی (ایتالیایی) و ایرانی ارتباطات زیادی با هم داشتند. این داد و ستدها باعث شد که کلماتی از شرق به قلب اروپا سفر کنند و برای همیشه در زبان ایتالیایی ماندگار شوند. بیشتر این کلمات مشابه زبان فارسی و ایتالیایی هم مربوط به خوراکیها و بازار هستند:
- Pistacchio (پیستاکیو): همان پسته خوشمزه خودمان است که نامش مستقیماً از فارسی به ایتالیایی رفته.
- Limone (لیمونِه): از کلمه لیمو گرفته شده است.
- Zafferano (دزافِرانو): برگرفته از طلای سرخ ایران، یعنی زعفران.
- Spinaci (اسپیناچی): ریشه این کلمه به واژه فارسی اسفناج برمیگردد!
- Bazar (بازار): این کلمه بدون هیچ تغییری، دقیقاً با همین املا و تلفظ وارد زبان ایتالیایی شده است.
- Taffetà (تافتا): نوعی پارچه ابریشمی که نامش از فعل تافتن (بافتن) در فارسی آمده است.
۵. شباهت شیرین گرامری: ما هم ضمیر را حذف میکنیم!
گرامر زبان ایتالیایی در کل با فارسی تفاوتهای زیادی دارد (مثلاً ایتالیاییها برای هر چیزی جنسیتِ مذکر و مونث قائل هستند)، اما یکی از شباهتهای زبان فارسی و ایتالیایی، ساختاریِ بسیار عالی وجود دارد که کار یادگیری را برای ما بینهایت راحت میکند: حذف ضمیر فاعلی (Pro-drop).
ایتالیاییها و ایرانیها هر دو عاشق سرعت در حرف زدن هستند! به همین دلیل، چون فعلهای ما شناسههای مشخصی دارند، نیازی نیست همیشه بگوییم «من، تو، او».
- در فارسی: ما نمیگوییم «من پیتزا میخورم». خیلی راحت میگوییم: «پیتزا میخورم».
- در ایتالیایی: آنها هم نمیگویند «Io mangio la pizza». خیلی راحت میگویند: «Mangio la pizza».
فعل Mangio (میخورم) خودش نشان میدهد که فاعل «من» هستم. این ویژگی باعث میشود ذهن یک فارسیزبان خیلی سریع به ساختار جملات ایتالیایی عادت کند.
۶. روحیه و فرهنگ: ما با دستهایمان حرف میزنیم!
فراتر از کلمات و گرامر، «روحِ زبان» و فرهنگ صحبت کردن در ایتالیا و ایران به شدت شبیه هم است. هر دو ملت خونگرم، احساساتی و برونگرا هستند.
همانطور که ما ایرانیها هنگام صحبت کردن با هیجان دستهایمان را تکان میدهیم و احساساتمان را در چهرهمان نشان میدهیم، ایتالیاییها هم استاد زبان بدن و استفاده از حرکات دست (Gestures) هستند. این شباهت فرهنگی باعث میشود که در برقراری ارتباط با ایتالیاییها، احساس غریبی نکنید و خیلی زود با هم صمیمی شوید.
سخن آخر:
اگر به زبان ایتالیایی علاقه دارید، به عنوان یک فارسیزبان، شما نیمی از راه را به صورت ژنتیکی و تاریخی طی کردهاید! گوش شما با موسیقی این زبان آشناست و زبان شما به راحتی میتواند کلماتش را ادا کند. پس با خیال راحت و با لبخند، یادگیری این زبان شیرین را شروع کنید.
شما می توانید با ثبت نام در سایت توآموز به یادگیری دوره های زبان ایتالیایی به صورت غیر حضوری و اینترنتی بپردازید . همچنین می توانید از کلاس های خصوصی زبان ایتالیایی با قیمت مناسب و اساتید برتر جهت آموزش زبان ایتالیایی استفاده کنید .